Sippe Heres te Edam vermoord 1624

Merk 4
8711 CL Workum
tel. 0515 - 54 12 31










Sippe Heres
in de Purmer bij Edam
vermoord in
1624
een gedeelte van de Purmer 1622
de onderkant van de kaart is het westen
het oostelijk (roze) deel van de Purmer hoort bij Edam
gemeeten en geteekent door  Mr. Lucas Jansen Sinck anno 1622


Tussen 1618 en 1620 wordt het meer de Purmer drooggelegd. Het gebied wordt verdeeld onder een aantal gemeenten, waaronder Edam. Binnen de stadsgrenzen van Edam ontstaat een dorpje met de zelfde naam als het meer: Purmer.

Op 28 mei 1624 zit een gezelschap in de Purmer in het huis van de waard Willem Klazes en zijn vrouw Ariaantje Klazes. Willem is niet thuis, zodat alleen Ariaantje haar gasten in de gelagkamer bedient.

Tussen 7 en 8 uur die avond krijgen de gasten Sippe Heres uit Workum en Evert Jans Meuller uit de Beemster ruzie.

De  24-jarige Jan Lamberts van Mena (Menaam?) uit Fryslân, ziet dat Evert Jans Meuller zijn mes getrokken heeft en op Sippe Heres toeloopt.

De ongeveer 25-jarige Hendrik Pouwels Calday van Breukelen, dat in 't Sticht van Utrecht ligt, ziet ook, dat Evert Jans Meuller met een mes op Sippe Heres toeloopt. De ongewapende Sippe probeert het mes nog te ontwijken, maar wordt twee of drie maal gestoken. Hendrik loopt op Evert toe en gooid hem over de grond en hoort Sippe nog zeggen, dat hij genoeg had.  

Volgens Jan Lamberts is Sippe dadelijk na de steekpartij overleden.

Op dit moment is het zonsondergang. Jan Seakles, 24 jaar, uit Wommels komt ook nog de kamer binnen. Hij ziet Sippe Heres gewond op de grond liggen en Evert Jans Meuller met een afgebroken mes in de hand staan.  

De waardin Ariaantje Klazes, 32 jaar, heeft van het voorval niets gezien. Maar hoort van de anderen wat er gebeurd is. Haar man Willem Klazes verklaart later, dat hij bij Sippe Heres 2 guldens en 16 stuivers gevonden heeft.

De volgende morgen, 27 mei 1624,  komen de schout Floris Mathijses en de schepenen van Edam Willem Cornelis' Brouwer, Jacob Klazes Houttuyn en Pieter Klazes Keetman in de gelagkamer van Willem en Ariaantje.
Ze zien Sippe Heres nog steeds op de grond liggen met een wond in de borst onder de rechter tepel.

De getuigen Jan Seakles van Wommels,  de waardin Ariaantje Klazes, Hendrik Pouwels Calday van Breukelen en Jan Lamberts van Mena (Menaam?) worden verhoord en hun verslagen bij de officier Floris Mathijses  door de secretaris P.C. Teengs te Edam opgemaakt.

Onderstaande verslagen worden opgemaakt door de schout en schepenen van Edam:

                                       Informatie van den nederslach ge-
                                       perpetreert aenden persoon van Sippe
                                       Heres van Workum in Vrieslant
Op huyden den 27en May Anno 16 hondert vierentwintich
hebben schout ende schepenen deser stede Edam onder
genoemt haer getransporteert inde Purmer ten huyse
van Willem Claesz. waert aldaer sij gesien
ende gevisiteert hebben het doode lichaem vande voorn.
Sippe Heres op de vloer leggende hebbende een
wonde in de slinkcker borst recht beneden t speen Actum
bij den edele Floris Mathijsz. officier midtsgaders Willem
Corneleisz. Brouwer Jacob Claesz. Houtthuyn ende Pieter
Claesz. Keetman schepenen.

Jan Saeckles van Wummels in Vrieslant out 24
jaren geciteert sijnde omder waerheyt getuygenisse
te geven aengaende de saecke nabeschr. ter requisitie
van den heer officier voorn. ende ten dien fine com-
parerende voor schepenen ondergeschr. heeft bij solem-
nele eede verclaert getuycht ende geattesteert dat
hij getuyge gisteravont tegen t ondergaen vande sonne
gekomen wesende inde camer in t huys vande voorn. Willem

                                       Informatie over het neerslaan
                                       van de persoon van Sippe
                                       Heres van Workum in Fryslân
Op heden de 27ste mei 1624
hebben schout en schepenen van de stad Edam, hieronder
vermeld, zich begeven in de Purmer ten huize
van Willem Klaaszoon, waar ze gezien
en bezocht hebben het dode lichaam van de hiervoorgenoemde
Sippe Heres, op de vloer liggende, hebbende een
wond in de linker borst recht onder de tepel.  Akte opgemaakt
bij de edele Floris Mathijszoon, officier, samen met Willem
Corneliszoon Brouwer, Jacob Klaaszoon Houttuyn en Pieter
Klaaszoon Keetman, schepenen.

Jan Seakles van Wommels in Fryslân, oud 24
jaar, is aangehaald om van de waarheid getuigenis
te geven wat betreft de zaak naderbeschreven op verzoek
van de reeds genoemde heer officier ten slotte verschenen
voor de hieronder vermelde schepenen. Ondertekende heeft bij
plechtig eed verklaard, getuigd en bevestigd, dat
hij als getuige gisteravond tegen het ondergaan van de zon
in de kamer kwam van het huis van de voornoemde Willem
....

Claesz. ten tijden als Sippe Heres aldaer gequetst
was van Evert Jansz. Meuller wonende inde Beemster
gesien heeft dat den delinquant een mes in de
hant daer t end afgebroocken was ende den gequetsten
geen mes sonder datter oock een mes bij den ge-
quetsten is bevonden so waerlijck moeste hem getuyge Godt alm.
helpen.

Ariaentgen Claes out 32 jaren huysvrouwe van
Willem Claesz. waert voorn. geciteerd sijnde als
vooren ende ten dien fine comparerende mede voor schepenen
onderges. heeft bij solemnelen eede verclaert ende
getuycht waerachtich te wesen dat op gisteravont ten
t haren huyse tusschen seven ende acht uyren Evert Jan
Meuller crackeel crijgende tegen Sippe Heres
eyndelijck sijn mes getrocken heeft sijnde haer getuyges
man niet in huys ende heeft daermede Sippe Heres
dien geen mes en hadde gequetst sulcks dat hij dat
daer af is gestorven sonder nochtans dat sij getuyge t
heeft sien toegaen maer gehoort van degene die t gesien
hebben so waerlijck moest haer getuyge
Godt almachtich helpen

Hendrick Pouwelz. Calday van Breuckel in t sticht
van Utrecht out omtrent 25 jaren geciteert sijnde als
vooren ende ten dien fine comparerende mede voor schepe-
nen ondergechr.  heeft bij solemnelen eede verclaert
getuycht waerachtich te sijn dat hij getuyge gisteravont
ten huyse van Willem Claesz. voorn. gesien heeft dat
Evert Jansz. Meuller hebbende een mes in sijn
handt na Sippe Heres toegetreden is die wijckende
was ende heeft met t selve mes twee of driemaelen
....
Klaaszoon. Hij kwam op het moment dat Sippe Heres daar verwond
was door Evert Janszoon Meuller, die in de Beemster woont.
Hij heeft gezien dat de misdadiger een mes in de
hand had, waar het eind van afgebroken was en dat de gewonde
geen mes had, en dat er ook geen mes bij de gewonde
is gevonden is. Zo waarlijk moest hem getuige God almachtig
helpen.

Ariaantje Klaasdochter, oud 32 jaar, huisvrouw van
Willem Klaaszoon, waart, reeds genoemd, aangehaald zijnde als
hiervoor en ten slotte mede verschenen voor de schepenen.
Ondergetekende heeft bij plechtige eed verklaard en
getuigd er zeker van te zijn, dat gisteravond in
haar huis tussen zeven en acht uur Evert Jan
Meuller ruzie kreeg met Sippe Heres
en uiteindelijk zijn mes getrokken heeft (getuige haar
man was niet thuis) en heeft daarmee Sippe Heres
die geen mes had verwond, zozeer, dat hij
is gestorven. Zonder dat zij, getuige, het
heeft zien gebeuren, maar gehoord van degene die het gezien
hebben. Zo waarlijk moest haar getuige
God almachtig helpen.

Hendrik Pouwelszoon Calday van Breukelen in 't Sticht
van Utrecht, oud ongeveer 25 jaar, aangehaald als
voorgenoemden en tenslotte mede verschenen voor ondergetekende schepenen, heeft bij plechtige eed verklaard,
getuigd er zeker van te zijn, dat hij, getuige, gisteravond
ten huize van reeds genoemde Willem Klaaszoon, gezien heeft dat
Evert Janszoon Meuller een mes in zijn
hand had. Op Sippe Heres toeliep, die vluchtende
was, en heeft met het zelfde mes twee of driemaal
....
nae Sippe Heres gesteecken die geen mes en hadde
suclks dat hij getuyge ten lesten toegelopen is ende heeft
Evert Jansz. het mes in sijn hant stucken stucken gebroocken
ende Evert Jansz. onder de voet geworpen oock dat
hij getuyge doe mede gehoort heeft dat Sippe Heres
seyde dat hij genoech hadde so waerlijck moeste
hem getuyge godt almachtich helpen.

Jan Lambertsz. van Mena uyt Vrieslant out
24 jaren geciteert sijnde als voren ende tendien fine mede
comparerende voor schepenen onderges. heeft bij
solemnelen eede verclaert ende getuycht waerachtich
te wesen dat hij getuyge gisteravont ten huyse voors.
daerbij ende present sijnde dat Evert Jansz. Meuller
krackeel hebbende met Sippe Heres gesien heeft
dat Evert Jansz. sijn mes uytgetrocken heeft ende is
daermede nae Sippe Heres toegetreden die geen
mes en hadde ende heeft d selve Sippe Heres daer
mede gesteecken sulcks hij datelijck daeraf is komen
te sterven so waerlijck moeste hem getuyge
godt almachtich helpen actum ter presentie van
Willem Cornelisse Brouwer Jacob Claesz. Houttuyn
ende Pieter Claesz. Keetman schepenen ten dage maende
ende jare voors.

Seyde Willem Claesz bij                           Mij present als
Sippe Heres bevonden te                          secretaris
hebben 2 gulden 16 stuyvers aen
geldt                                                            P.C. Teengs secr.

naar Sippe Heres, die geen mes had, gestoken.
Zo zeer dat hij, getuige, op het laatst er naar toegelopen is en heeft
Evert Janszoon, met het gebroken mes in zijn hand,
op de grond gegooid. Ook
getuigt hij dat hij toen tevens hoorde dat Sippe Heres
zei, dat hij genoeg had. Zo waarlijk moest
hem getuig God almachtig helpen.

Jan Lambertszoon van Mena (Menaam?) uit Fryslân, oud
24 jaar, aangehaald zijnde zoals de vorigen en ten slotte mede
verschenen voor ondergetekende schepenen, heeft bij
plechtige eed verklaard en getuigd er zeker van
te zijn, dat hij, getuige, gisteravond ten huize van voornoemde
erbij en getuige was, dat Evert Janszoon Meuller
ruzie had met Sippe Heres. En gezien heeft
dat Evert Janszoon zijn mes getrokken heeft en
daarmee naar Sippe Heres, die geen mes had, gelopen is
en zodanig gestoken heeft, dat hij dadelijk daarna is komen
te sterven. Zo waarlijk moest hem getuige
God almachtig helpen. Akte in aanwezigheid van
Willem Corneliszoon Brouwer, Jacob Klaaszoon Houttuyn
en Pieter Klaaszoon Keetman, schepenen op de dag, maand
en jaar voornoemd.

Willem Klaaszoon zei dat hij bij              bij mij aanwezig als
Sippe Heres gevonden                             secretaris
heeft 2 gulden en 16 stuivers aan            
geld                                                             P.C. Teengs secr.



Bovenstaande gegevens komen uit het "Informatie-boeck de Stede Edam begonnen Anno 1540 - 1708",
dat wordt bewaard in de bibliotheek van het Waterlandsarchief te Purmerend. www.waterlandsarchief.nl

met dank aan:
Lydia Hoogland   genealogie@genpage.nl   www.genpage.nl